قيام حضرت اباعبدالله الحسين عليه السلام در روز 10 محرم سال 61 هجري ماهيتي ضدظلم و استكبار ستيز داشت و بر همين نمط، شيعه و شيعيان نيز در گذر زمان همواره در برابر ظالمان قرار داشته و حكومت هاي جور را برنتابيده اند. تاريخ معاصر نيز شاهد نقش تعيين كننده محرم در جنبش هاي اصيل مردمي است كه جلوه كامل بروز و ظهور اين تاثير را در انقلاب اسلامي مشاهده مي كنيم؛ مردم نيز با شعارهاي خود (همچون نهضت ما حسيني است و رهبر ما خميني است) به طور شفاف بر اين امر تكيه و تاكيد داشتند.

مقاله زير مي كوشد تا در حدود مقدورات، الهام گيري انقلاب اسلامي از قيام كربلا را به برررسي بنشيند:

انقلاب اسلامي پديده اي بي نظير ميان انقلابهاي بزرگ دنيا به شمار مي آيد. عظمت آن و شكوه حضور يكپارچه مردم براي پي ريزي نظامي الهي، پيش بيني تمامي استراتژيست ها و گزارشگران جهاني و منطقه اي را بر هم زد و آنان را مجبور به كرنش در مقابل انقلاب نمود. قطعا يكي از ويژگي هاي اصلي انقلاب، رنگ و بوي عاشورايي آن بود كه در به هم زدن معادلات به نفع نيروهاي انقلابي تاثيري بسزا داشت.

ملت ايران در تمامي تحركات سياسي فرهنگي خود به نحوي تحت تاثير پيام عاشورا است و اين طبيعي ترين بستر تحولات انقلابي در ايران اسلامي به شمار مي آيد. نگاهي به تحولات ايران در دوره رضاخان و محمدرضا پهلوي كه هر دو به ستيز با اسلام و اقامه شعائر ديني در ايران برخاسته بودند و سرنوشت آن پدر و پسر از يك طرف و پيروزي انقلاب اسلامي به رهبري يك زعيم ديني از سوي ديگر تاثير مذهب و مولفه هاي ديني را در تحولات سياسي اجتماعي ايران آشكار مي سازد.

در آغاز نهضت اسلامي ، امام خميني به عنوان يك رهبر ديني با آگاهي از ظرفيتها و قابليت‌هاي تشكل‌هاي ديني كه توسط خود مردم اداره مي شد بر بحث سازماندهي هيات هاي مذهبي ، استفاده بجا و مناسب از فرصتهاي وعظ و سخنراني و آگاه سازي مردم از طريق منابر در مناسبت‌هاي مذهبي توجه ويژه اي مبذول داشتند. عزيمت روساي هيئات مذهبي به قم و ملاقات با امام خميني در آستانه رفراندوم فرمايشي ششم بهمن 1341، تحولات بي نظيري را در نحوه و مضمون سخنرانيها و مداحيها در هيئات مذهبي ايجاد كرد. تكيه بر قيام و انقلاب بر ضد ظالمين ، مضمون اصلي اشعار مذهبي آن دوره شد و انقلابيون با تكيه بر حماسه عاشوراي حسيني موفق به جذب جوانان و آحاد مردم در نهضت امام خميني شدند. چند ماه قبل از محرم (1383 خرداد 42)طرح انقلاب سفيد در رفراندومي نمايشي به تصويب رسيد. نوروز سال 1342امام خميني عزاي عمومي اعلام كرد. در 2 فروردين 1342عوامل رژيم با هجومي وحشيانه به مدرسه فيضيه در قم و مدرسه طالبيه در تبريز تعدادي از طلاب را مورد ضرب و جرح قرار داده ، مدارس ديني را به ويرانه تبديل كردند.

پس از فاجعه فيضيه طرح سربازگيري از طلاب نيز به شدت اجرا شد. حوزه علميه قم پس از فاجعه فيضيه به مدت چهل روز تعطيل شد و پس از اربعين شهداي فيضيه و با مراجعه تدريجي طلاب كار خود را آغاز كرد. امام خميني ره طي سخناني به مناسبت شروع دروس حوزوي ، شاه ، عوامل رژيم پهلوي ، اسرائيل و آمريكا را مورد حمله قرار داد و از علما و مردم خواست كه در مقابل مظالم رژيم پهلوي ساكت ننشينند.

امام خميني سپس در نامه اي به علماي تهران اعلام كردند: «حضرات آقايان توجه دارند اصل اسلام در معرض خطر است ، قرآن و مذهب در مخاطره است. با اين حال تقيه حرام است و اظهار حقايق ، واجب. «ولو بلغ ما بلغ» رژيم پهلوي نيز گستاخانه در مطبوعات و راديو به مراجع و علما توهين مي كرد. در چنين شرايطي محرم 1383 فرا رسيد. امام خميني پيش از آغاز محرم از وعاظ خواست سياستهاي ضد اسلامي شاه و همدستي آن را با اسرائيل مورد انتقاد قرار دهند. ايشان همچنان مقرر كردند كه تا روز هفتم محرم مجالس وعظ و عزاداري به طور عادي منعقد گردد و در صورت عدم تسليم رژيم به خواسته هاي علما و مراجع ، به شدت از رژيم انتقاد كرده و با خواندن نوحه ها و مرثيه ها خاطره فاجعه مسجد گوهرشاد و مدرسه فيضيه را در اذهان مردم زنده نمايند.

متقابلا ساواك نيز با احضار وعاظ از آنان خواست كه در مجالس عزاداري : 1- عليه شخص اول مملكت سخن نگويند 2- عليه اسرائيل مطلبي گفته نشود 3- مرتب به مردم نگويند كه اسلام در خطر است.

امام خميني طي اعلاميه اي از وعاظ خواستند كه بي توجه به اين تهديدات ، وظايف خود را انجام دهند. ايشان با آگاهي از تاثير شگرف عاشورا در مبارزه با ظلم و ستم ، در نامه اي به واعظ شهير حجت الاسلام فلسفي اظهار داشتند: «امروز روزي است كه حضرات مبلغين محترم و خطبا معظم ، دين خود را به دين اثبات فرمايند... امروز روزي است كه نظر مبارك امام زمان صلوات الله عليه به حضرات مبلغين دوخته شده است و ملاحظه مي فرمايند كه آقايان به چه نحو خدمت خود را به شرع مقدس ابراز و دين خود را ادا مي فرمايند....»

با آغاز ماه محرم ، امام خميني ضمن انعقاد روضه خواني در منزل خود در طول دهه ، هر شب به يكي از مجالس عزاداري محلات قم مي رفتند و در هر جلسه يكي از همراهان ايشان سخنراني مي كرد و مردم را نسبت به اوضاع كشور مطلع مي ساخت. در عصر روز عاشورا امام خميني شخصا در مدرسه فيضيه كه مملو از جمعيت عزادار بود حضور يافته و به رغم تهديدات رژيم سخنان مبسوطي عليه شاه ، اسرائيل و آمريكا ايراد كردند. امام در بخشي از سخنان خود كه در جمع بيش از دويست هزار نفر مردم عزادار ايراد مي شد، خطاب به شاه گفتند: من به شما نصيحت مي كنم اي آقاي شاه! اي جناب شاه! من به تو نصيحت مي كنم. دست از اين اعمال و رويه بردار. من ميل ندارم كه اگر روزي ارباب ها بخواهند كه تو بروي ، مردم شكرگزاري كنند. من نمي خواهم تو مثل پدرت شوي.

ادامه مطلب را بخوانید